Her Şeyi Kontrol Etme İsteğinin Altında Ne Yatar?
Her şeyi kontrol etme isteği neden ortaya çıkar? Belirsizlik, güven duygusu ve kontrol ihtiyacının ilişkilerle gündelik yaşama etkileri.
Plan yapmakla kontrol etmek aynı şey mi?
Plan yapmak hayatı kolaylaştırır. Randevuları düzenlemek, seçenekleri değerlendirmek ve olası aksiliklere hazırlanmak çoğu zaman işlevseldir. Fakat bazen planın dışına çıkan küçük bir değişiklik, beklenenden çok daha büyük bir huzursuzluk yaratır.
Bu noktada mesele yalnızca düzeni sevmek olmayabilir. Her şeyin önceden bilinmesi, kişinin kendisini güvende hissetmesinin koşulu hâline gelmiş olabilir.
Belirsizlik neden zorlayıcıdır?
Belirsizlik, henüz gerçekleşmemiş ihtimallerle bir arada kalmayı gerektirir. İnsan geleceği bütünüyle öngöremediğinde, zihni olası sonuçları tekrar tekrar hesaplamaya başlayabilir. Kontrol etmeye çalışmak kısa süreli bir rahatlama sağlasa da yeni bir ayrıntı, yeni bir soru doğurabilir.
Özellikle önemli ilişkilerde bu istek daha görünür olabilir. Karşıdaki kişinin ne düşündüğünü kesin olarak bilmek, mesajın neden geç geldiğini açıklığa kavuşturmak veya her anlaşmazlığı hemen çözmek istemek, bazen belirsizliğin yarattığı duyguyla baş etmekte zorlanmayla ilişkili olabilir.
Kontrolün altında hangi duygu var?
Kontrol isteğinin arkasında her zaman aynı duygu bulunmaz. Kimi zaman hayal kırıklığı yaşamaktan kaçınmak, kimi zaman hata yapma korkusu, kimi zaman da başkalarına güvenmekte zorlanmak öne çıkar.
Bu nedenle kendine yalnızca “Neden bu kadar kontrol ediyorum?” diye sormak yerine “Kontrol edemediğimde ne olacağından korkuyorum?” diye sormak daha açıklayıcı olabilir. Yanıt bazen başarısızlıkla, bazen yalnız kalmakla, bazen de başkasına ihtiyaç duymakla ilgilidir.
Esneklik nasıl gelişir?
Esnek olmak, hiçbir şeyi önemsememek ya da hazırlıksız yaşamak değildir. Planların değişebileceğini kabul ederken kendi karar verme kapasitesine güvenebilmektir. Küçük belirsizliklere yer açmak, beklenmedik bir durumda hemen harekete geçmeden önce ne hissettiğini fark etmek ve yardım istemeye izin vermek bu sürecin parçaları olabilir.
Kontrolü bütünüyle bırakmak gerekmeyebilir. Daha anlamlı olan, kontrolün bir seçenek mi yoksa iç huzuru korumak için tek yol mu hâline geldiğini görebilmektir.